2008-12-11 Απαισιά - Τρέμιθος το Αρχαιότερο Δένδρο της Κύπρου.

ΟΠ/ΣΑ/01/2008

11 Δεκεμβρίου 2008

Ο Τρέμιθος του Άη Γιωρκού, όπως τον αποκαλούν οι κάτοικοι, βρίσκεται στο γραφικό χωριό Απαισιά, στην νότια πλαγιά της οροσειράς του Τροόδους σε μικρή απόσταση από την Λεμεσό. Αρμονικά ενταγμένη σε ένα πανέμορφο τοπίο και προφυλαγμένη στην κοιλάδα μεταξύ των ποταμών Γαρύλλη και Λιμνάτη, η κοινότητα της Απαισιάς προσφέρεται για μια ξεκούραστη περιπλάνηση στην φύση που συνδυάζεται με εξερεύνηση σε ένα τόπο με συνεχή ιστορία χιλιάδων χρόνων.
Ο Τρέμιθος (Pistacia Atlantica , Πιστακιά η Ατλαντική), ανήκει στην οικογένεια των Ανακαρδιιδών (Anacardiaceae). Το πανέμορφο και κραταιό δένδρο είναι σήμερα ο αρχαιότερος κάτοικος της Κύπρου και στέκει αγέρωχος για 1500 χρόνια. Αποτελεί κυριολεκτικά ένα θαύμα της φύσης, καθώς κατόρθωσε να αναπτυχθεί σε μια ημιορεινή περιοχή, επιβιώνοντας σε ένα τραχύ τοπίο, που γεωλογικά εντάσσεται στην ιζηματογενή ακολουθία του Τροόδους και αποτελείται κυρίως από βραχώδη και ασβεστούχα εδάφη (κρητίδες, μάργες, ασβεστιτικούς ψαμμίτες), ενώ κλιματολογικά δέχεται μέτρια ετήσια βροχόπτωση.
Για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες κατόρθωσε να επιβιώσει το αιωνόβιο δένδρο, μας διαφώτησε ο κ. Κώστας Παπαχαραλάμπους, πρώην κοινοτάρχης του χωριού, ο οποίος έκανε λόγο για ύπαρξη τρεχούμενου νερού σε μικρό βάθος κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Ένα άλλο στοιχείο που ενισχύει τα λεγόμενα του κ. Κώστα περί της ύπαρξης νερού, είναι τα αρχαία θραύσματα που έχουν ανευρεθεί σε απόσταση μερικών μόλις μέτρων από το αιωνόβιο δένδρο, στην αυλή του δημοτικού σχολείου της Απαισιάς που κτίστηκε το 1911, καθώς και παραπλήσια στην θέση που βρίσκεται ο νερόμυλος του χωριού και η εκκλησία του Άη Γιώρκη. Τα αρχαία αυτά ερείπια αποτελούν κατάλοιπα αρχαίου κτίσματος που υπήρχε στην περιοχή και συνηγορούν ότι οι αρχαίοι μας πρόγονοι ανέγειραν τους ναούς και τα ιερά τους πολύ κοντά σε πηγές ή θέσεις με τρεχούμενο νερό.
Σύμφωνα με όλες τις υπάρχουσες αρχαιολογικές ενδείξεις, η Απαισιά κατοικείται από την νεολιθική περίοδο (5700-2800 π.χ.). Η ονομασία του χωριού οφείλεται σε μεταναστευτικό κύμα Ελλήνων της Μικράς Ασίας, ενώ πιθανόν να υπάρχει άμεση μεταναστευτική σχέση με την Ομηρικήν πόλη Παισόν (Ιλιάς, Β-828, Ε-612) που βρισκόταν κοντά στην Τροία.
Σε ότι αφορά την σύγχρονη ιστορία του Τρέμιθου, αναφέρουμε ότι για σκοπούς διαπλάτυνσης του κεντρικού δρόμου του χωριού, αποκόπηκε πριν από 50 περίπου χρόνια μέρος του αιωνόβιου δένδρου που εκτεινόταν στα ανατολικά προς την πλευρά του δρόμου, δίδοντάς του την σημερινή περιορισμένη του μορφή. Αν και ο αρχαιότερος κάτοικος της Κύπρου, δεν παρουσιάζει εμφανή σημάδια κόπωσης και αποξήρανσης εξαιτίας της πιθανής ύπαρξης υπόγειου νερού, δεν θα πρέπει να εφησυχαστούμε. Λαμβάνοντας υπόψη τα ακραία κλιματολογικά φαινόμενα, την παρατεταμένη ανοβρία και την σταδιακή αποξήρανση των δασών της Κύπρου, θα ήταν προς το συμφέρον του αιωνόβιου Τρέμιθου, να ληφθούν κάποια προληπτικά μέτρα από τους αρμόδιους. Η αφαίρεση μέρους του αμφιθεατρικού πλακόστρωτου-εξέδρας που περικλείει το δένδρο στα νοτιοδυτικά, καθώς και η αντικατάσταση της ασφάλτου στα ανατολικά με την ανέγερση ξύλινης εξέδρας διέλυσης των οχημάτων, είναι έργα που θα παρείχαν σημαντική ανακούφιση στο επιβαρυμένο ριζικό σύστημα του δένδρου.
Ο αιωνόβιος Τρέμιθος του Άη Γιωρκού θεωρείται ένα από τα αρχαιότερα εν ζωή δείγματα του είδους Pistacia Atlantica παγκοσμίως και οι φιλικότατοι κάτοικοι της Απαισιάς θα σας ανταμείψουν με την ζεστασιά και την φιλοξενία τους για την επίσκεψή σας.

Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Οικολόγος", τεύχος 47, Δεκέμβριος 2008.

Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του χωριού Απαισιά.