2009-02-22 Κλωνάρι - Η Μισοκαμένη Δρυς και το Μυστικό Λαγούμι.

ΟΠ/ΣΑ/02/2009

22 Φεβρουαρίου 2009

Το γραφικό χωριό Κλωνάρι είναι χτισμένο στην νοτιοανατολική πλευρά του Τροόδους σε υψόμετρο 620 περίπου μέτρων. Απέχει 31 χλμ από την Λεμεσό και 3 χλμ από το χωριό Κελλάκι, ενώ γειτονεύει με τα χωριά Βίκλα και Ακαπνού. Στο χωριό διαμένουν 23 μόλις κάτοικοι.
Για την παράξενη ονομασία του χωριού διασώζονται τρεις εκδοχές. Η πρώτη εκδοχή αναφέρει ότι το χωριό πήρε το όνομά του εξαιτίας του πολύ μικρού του μεγέθους το οποίο προσομοιαζόταν με ένα μικρό κλωνάρι. Σύμφωνα με την δεύτερη επικράτησε η ονομασία Κλωνάρι εξαιτίας ενός δένδρου που υπήρχε στην θέση που βρίσκεται το χωριό και τα κλωνάρια του ήταν πάρα πολύ μικρά. Η τρίτη εκδοχή οφείλεται στο επίθετο ενός ανθρώπου που κατοικούσε στην συγκεκριμένη τοποθεσία.
Σε μικρή απόσταση από το Κλωνάρι, στην τοποθεσία Μακροσυζτιά, βρίσκεται μία γιγάντια αιωνόβια Δρυς (Quercus Infectoria, Δρυς η Βαφική, Βαλανιδιά - ανήκει στην οικογένεια των Fageceae - Φηγίδων). Η ηλικία της Δρυός υπολογίζεται στα 300 χρόνια, η περίμετρος της είναι 4,30 m (επίσημη μέτρηση 4,13 m) και το ύψος της περίπου 14 m. Είναι ιδιοκτησίας της κ. Άννας Αριστείδου και από τον Μάρτιο του 2006 η Δρυς κηρύχθηκε Μνημείο της Φύσης βάση υπουργικού διατάγματος προστασίας.
Η μορφολογία του εδάφους στην περιοχή όπου βρίσκεται η αιωνόβια Δρυς χαρακτηρίζεται από μικρούς λοφίσκους που παρέχουν φυσική κάλυψη, έτσι που να μην είναι ορατή από τον δρόμο. Αυτό το γεγονός πιθανόν να υπήρξε η κύρια αιτία για την διατήρηση του συγκεκριμένου δένδρου, σε αντίθεση με δεκάδες άλλα αιωνόβια δένδρα της περιοχής που κόπηκαν και μεταπουλήθηκαν ως κάρβουνα, μιας και η παραγωγή κάρβουνων υπήρξε μια από τις κύριες ενασχολήσεις των κατοίκων των γύρω χωριών κατά τον 19ο αιώνα.
Επίσης στην θέση που βρίσκεται η Δρυς, οι κάτοικοι του χωριού μερίμνησαν ούτως ώστε να δημιουργηθεί με πέτρες μια τεχνητή λιμνούλα (κολύμπα) στην οποία μαζεύεται το νερό της βροχής, ενώ σε απόσταση 15 m από το δένδρο, σε μια μικρή δεξαμενή μαζεύεται το νερό που πηγάζει από ένα φυσικό λαγούμι (μικρή θολωτή σπηλιά) παρέχοντας στο αιωνόβιο δένδρο το πολύτιμο αυτό αγαθό.
Αν και το χωριό διαθέτει ένα εξαιρετικό κλίμα και υπέροχο φυσικό περιβάλλον, τον Ιούνιο του 2008 δοκιμάστηκαν οι αντοχές του. Στις 19 Ιουνίου 2008, είτε από εμπρησμό είτε από λανθασμένους χειρισμούς των ομάδων πυρόσβεσης και περιφρούρησης, αναζωπυρώθηκε η φωτιά που έκαιγε την προηγούμενη μέρα την Ορεινή Λάρνακας. Αποτέλεσμα ήταν να κινδυνεύσουν άμεσα τα χωριά Ακαπνού και Κλωνάρι, που τα έζωσαν κυριολεκτικά οι φλόγες, να καούν σπίτια, περιουσίες, καλλιέργειες και να σημειωθεί μια ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή στο δάσος την περιοχής. Ότι απόμεινε στις πλαγιές των βουνών είναι πραγματικά θλιβερό, στάχτη και αποκαΐδια παντού.
Από την πύρινη μανία σημαντικό πλήγμα δέχτηκε και η αιωνόβια Δρυς όπου κάηκε αρκετό μέρος του δένδρου. Από την ολοκληρωτική καταστροφή σώθηκε εξαιτίας του μεγάλου της όγκου και του γεγονότος ότι στην ανατολική πλευρά του δένδρου δεν υπήρχε ψηλή βλάστηση για να συγκρατήσει την φωτιά.
Μέσα από τα τραγικά συμβάντα στο Κλωνάρι, εγείρεται θέμα πυρασφάλειας και δημιουργίας αντιπυρικών ζωνών γύρω από αιωνόβια δένδρα που βρίσκονται σε χώρους με πυκνή βλάστηση και πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από τους αρμόδιους.
Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι αμέσως μετά την πυρκαγιά, κατόπιν οδηγιών του υπεύθυνου του Τομέα Διατήρησης και Συντήρησης Αιωνόβιων Δένδρων κ. Τάκη Παπαχριστοφόρου, οι κάτοικοι του χωριού επιστράτευσαν βυτιοφόρο και πότισαν κατά την διάρκεια του καλοκαιριού την αιωνόβια Δρυ σε μια προσπάθεια να ανακάμψει, ενώ όπως μας πληροφόρησε ο κ. Παπαχριστοφόρου πολύ σύντομα το δένδρο θα συντηρηθεί και θα αφαιρεθούν τα καμένα μέλη του. Το άμεσο ενδιαφέρον που έχουν επιδείξει οι Δασοπόνοι του Τμήματος Δασών κρίνεται εξαιρετικά σημαντικό για το μέλλον της Δρυός και ευελπιστούμε ότι με την πάροδο του χρόνου θα βοηθήσει το δένδρο να επουλώσει σταδιακά τις πληγές του.

Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Οικολόγος", τεύχος 51, Απρίλιος 2009.