2009-07-04 Αρχαίος Ναός Ανατρέπει το Τσιμέντωμα Ευκαλυπτόδασους.

Ότι δεν κατάφερε να αναχαιτίσει τις αδηφάγες μπουλντόζες, ίσως το καταφέρει η αρχαιολογική σκαπάνη. Το παραλιακό πυκνό ευκαλυπτόδασος δεν θεωρήθηκε τόσο σημαντικό από τους αρμοδίους ώστε να προστατευτεί, γλιτώνοντας από το τσιμέντωμα. Ωστόσο η γη της Αμαθούντας κρύβει πολλά μυστικά και αυτό το γνωρίζουν καλά οι λειτουργοί του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Έτσι πριν αρχίζει η μπουλντόζα να ξεριζώνει δεκάδες ευκάλυπτους, έπιασε δουλειά η αρχαιολογική σκαπάνη. Τα πρώτα ευρήματα συνταρακτικά, αλλά και αναμενόμενα. Ένας μεγάλων διαστάσεων αρχαίος ναός και άλλα οικοδομήματα, βγαίνουν σταδιακά στην επιφάνεια. Και ακόμα δεν είδαμε τίποτα, αφού βλέποντας την τεράστια αξία των νέων ευρημάτων, οι αρχαιολόγοι θα διευρύνουν το ανασκαφικό τους έργο και στα ενδότερα του, πρώην όπως τείνει να εξελιχθεί, ευκαλυπτώνα.
Οι πληροφορίες που έχουμε από το Τμήμα Αρχαιοτήτων είναι φειδωλές, αφού όπως τονίζει η Μαρία Χατζηκωστή, αναπληρώτρια διευθύντρια Τμήματος Αρχαιοτήτων, οι ανασκαφικές εργασίες συνεχίζονται και θα ήταν άκαιρο να προβούμε πρόωρα σε μια εκτενή αξιολόγηση των ευρημάτων. Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις πρόκειται για έναν λατρευτικό ναό που φαίνεται να ήταν σε χρήση από τη γεωμετρική μέχρι την ελληνιστική περίοδο. Ο ναός είναι τοποθετημένος μερικές δεκάδες μέτρα έξω από τα τείχη και το αρχαίο λιμάνι της Αμαθούντας, στους πρόποδες του λόφου όπου βρίσκεται η ανατολική ακρόπολη της πόλης, η οποία δυστυχώς στο μεγαλύτερο μέρος της έχει καταστραφεί, από οικιστικές αναπτύξεις. Στην προκειμένη περίπτωση όμως, δεν πρόκειται απλά για λαξευτούς τάφους αλλά για ένα λατρευτικό συγκρότημα.
Ήδη έχει ολοκληρωθεί η διερευνητική ανασκαφή στο χώρο του ιερού, ώστε να είναι δυνατόν να εξαχθούν κάποια πρώτα συμπεράσματα και να ενημερωθούν οι ιδιοκτήτες της γης, ενώ θα ακολουθήσει η συντήρηση του υλικού που έχει ανευρεθεί. Η όλη διαδικασία, υπογραμμίζει η κυρία Χατζηκωστή, βρίσκεται εν εξελίξει. Μόλις ολοκληρωθεί θα ενημερωθούν τα αρμόδια κυβερνητικά τμήματα, τα οποία θα πράξουν αναλόγως. Βάσει της νομοθεσίας, όπως σημείωσε η αναπληρώτρια διευθύντρια του Τμήματος Αρχαιοτήτων, είμαστε υποχρεωμένοι -σε περίπτωση που οι ανασκαφές καταδείξουν ότι πρόκειται για σημαντικό αρχαιολογικό χώρο- να τον προστατεύσουμε και να εισηγηθούμε στο κράτος και στη συνέχεια στο κτηματολόγιο να απαλλοτριωθεί.
Όμως, όπως διευκρίνισε, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να πούμε με βεβαιότητα κάτι τέτοιο. Ωστόσο η νέα αυτή εξέλιξη έρχεται να ανατρέψει, όπως διαφαίνεται, τα μεγαλεπήβολα σχέδια για μεγάλης κλίμακας ανάπτυξη, μέσα στην ευαίσθητη περιβαλλοντικά και αρχαιολογικά περιοχή. Όσο η σκαπάνη συνεχίζει να αποκαλύπτει αρχαιότητες τόσο θα απομακρύνεται το ενδεχόμενο να βρεθεί συμβιβαστική λύση, ώστε αυτές να χωρέσουν στον δημόσιο χώρο πρασίνου που θα προέκυπτε, από το διαχωρισμό των οικοπέδων. Σύμφωνα με την πολεοδομία, το 15% του τεμαχίου -γύρω στα 6,5 από τα συνολικά 50 χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα- θα παρέμενε δάσος, εντός του οποίου θα διατηρούνταν μερικές συστάδες δέντρων. Παρά τις προσπάθειες που είχαν καταβάλει οργανωμένοι φορείς στο παρελθόν, δεν έγινε κατορθωτή η αποτροπή της οικοπεδοποίησης ενός από τους τελευταίους παράλιους ευκαλυπτώνες, που δεν έχει αγγίξει ακόμη η ανάπτυξη. Ούτε είχε αξιοποιηθεί η δυνατότητα που παρέχει το περί πολεοδομίας άρθρο 38 για "Διατάγματα διατηρήσεως", ώστε να οριστεί η συγκεκριμένη έκταση, ως περιοχή φυσικής καλλονής.
Τα παραθαλάσσια δασύλλια της Λεμεσού εξακολουθούν να πληρώνουν ακριβά το τίμημα της ανάπτυξης και ορισμένοι επιμένουν να καταστρέφουν συστηματικά, ό,τι μας έχουν παραδώσει αλώβητο οι προηγούμενες γενιές. Έτσι χωρίς εμπόδια, ο εν λόγω επιχειρηματίας είχε υποβάλει αίτηση στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως Λεμεσού, για εξασφάλιση άδειας διαχωρισμού έξι οικοπέδων στο τεμάχιο, το οποίο εντάσσεται στη ζώνη Τ1δ. Στη συνέχεια όμως, ακολούθησε δεύτερο τροποποιημένο σχέδιο για διαχωρισμό δυο μεγάλων οικοπέδων, στο πρώτο εκ των οποίων θα ανεγείρονταν δεκαέξι κατοικίες και στο δεύτερο, ξενοδοχειακή μονάδα.
Ερωτηματικά προκαλεί ακόμη και σήμερα πως είναι δυνατόν -ενώ σύμφωνα με το Τοπικό Σχέδιο Λεμεσού το παραλιακό μέτωπο έχει οριστεί ως ζώνη προστασίας- το συγκεκριμένο δασύλλιο που εφάπτεται του παραλιακού μετώπου, να είχε ενταχθεί σε ζώνη τουριστικής και οικιστικής ανάπτυξης.
Φυσικά επειδή και στο παρελθόν, παρακολουθήσαμε πως διάφοροι μεγαλοεπιχειρηματίες χρησιμοποιούσαν ανοικτά παραθυράκια για να υπερπηδούν εμπόδια και να υλοποιούν οικιστικές αναπτύξεις ακόμη και πάνω σε αρχαιότητες, όπως στον γειτονικό λόφο της νεκρόπολης, στην Ερήμη και αλλού, επιφυλασσόμαστε για το ποια θα είναι, η τελική έκβαση της υπόθεσης.

Χριστόφορος Νέστορος, "ΠΟΛΙΤΗΣ", 2009-07-03
Οι φωτογραφίες προέρχονται από το σχετικό άρθρο του "ΠΟΛΙΤΗ" και την ιστοσελίδα Odyssey.