2009-03-21 Δένδρα που Προστατεύονται από την Κυπριακή Νομοθεσία.
Παρουσιάζεται ο κατάλογος των προστατευόμενων δένδρων από την νομοθεσία. Η εκκοπή τους απαγορεύεται χωρίς την προηγούμενη εξασφάλιση άδειας από το Τμήμα Δασών, δυνάμει του άρθρου 12, του Περί Δασών Νόμου, της Κυπριακής Νομοθεσίας... Συνέχεια

Προστασία
Τα αιωνόβια δένδρα λόγω μακροβιότητας, μεγάλων διαστάσεων και του επιβαρυμένου ριζικού τους συστήματος, χρειάζονται ιδιαίτερη προστασία και συστηματική φροντίδα από εξειδικευμένους δασοπόνους.
Το Τμήμα Δασών υλοποιώντας ειδικό πρόγραμμα συντήρησης και προστασίας, καταγράφει και αξιολογεί τα αιωνόβια δένδρα, κι αφού αυτά κηρυχθούν βάση Υπουργικού Διατάγματος σε Μνημεία της Φύσης, προβαίνει στις απαραίτητες εργασίες συντήρησης και προστασίας.
Για τα αιωνόβια δένδρα που βρίσκονται εντός δασικής γης ακολουθούνται συνοπτικές διαδικασίες και αφού αυτά αξιολογηθούν και κηρυχθούν Μνημεία της Φύσης, τυγχάνουν άμεσης συντήρησης από το Τμήμα Δασών.
Όσον αφορά τα δένδρα που βρίσκονται εκτός δασικής γης, τα οποία αποτελούν και την πλειοψηφία των αιωνόβιων δένδρων της Κύπρου, εμπλέκονται τόσο το Τμήμα Δασών, όσο και το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως.
Δυστυχώς για τα δένδρα που είχαν την "ατυχία" να φυτρώσουν εκτός δασικής γης, ακολουθείται μια πολύχρονη και γραφειοκρατική διαδικασία εκ μέρους του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, με αποτέλεσμα πολλά αιωνόβια δένδρα που χρειάζονται άμεση σωστική συντήρηση να βρίσκονται αντιμέτωπα με την καταστροφή.

Κίνδυνοι
Οι κυριότεροι κίνδυνοι για τα αιωνόβια δένδρα προκαλούνται πρωτίστως από ανθρώπινες δραστηριότητες, τις κλιματικές αλλαγές, την αδιαφορία και την ανεπαρκή συντήρηση:
1). Εκσκαφές. Πρέπει να αποφεύονται οι εκσκαφές σε απόσταση μικρότερη των είκοσι μέτρων από τον κορμό γιατί μπορεί να δημιουργήσουν ολέθριες ζημιές στο επιβαρυμένο ριζικό σύστημα του δένδρου. Ακόμη και η ελιά που θεωρείται επιπολαιόρριζο δένδρο και οι ρίζες της δεν φτάνουν σε ιδιαίτερα μεγάλο μήκος κινδυνεύει άμεσα από την αλλοίωση του περιβάλλοντος χώρου.
2). Εκκοπές. Καμία εκκοπή και κλαδέματα σε κορμούς και κλαδιά δεν πρέπει να πραγματοποιείται στα δένδρα από άτομα ανειδείκευτα και χωρίς προφανή αιτία καθώς μπορούν να προκληθούν ασθένειες στο δένδρο και να το οδηγήσουν σε ξήρανση.
3). Μεταφυτεύσεις. Θύματα της μόδας που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο αποτελούν δεκάδες αιωνόβιες ελιές οι οποίες έχουν μεταφυτευθεί, κυρίως σε ξενοδοχεία και κλινικές. Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία η μεταφύτευση αιωνόβιων ελιών δεν απαγορεύεται, όμως είναι πασιφανές ότι δεν γίνεται ούτε με την συγκατάθεση του ίδου του δένδρου, ούτε και βοηθά το δένδρο μια τέτοια ενέργεια.
4). Υλοτομία. Απαγορεύεται ρητά από τον νόμο η υλοτομία αιωνόβιων δένδρων. Δυστυχώς στην δημοκρατία της μπανάνας που ζούμε, το κράτος δεν εφαρμόζει την νομοθεσία με αποτέλεσμα μεγάλος αριθμός αιωνόβιων χαρουπιών, τρέμιθων και άλλων αιωνόβιων δένδρων να υλοτομούνται και να γίνονται καυσόξυλα.
5). Πλακόστρωτα. Η δημιουργία για λόγους εξωραϊσμού από τα κοινοτικά συμβούλια πλακόστρωτων γύρω από τα αιωνόβια δένδρα προκαλεί αναπνευστικό έμφραγμα στο ριζικό σύστημα των δένδρων και πρέπει να αποφεύγονται πάση θυσία. Όπου υπάρχουν ήδη πλακόστρωτα πρέπει αυτά είτε να αφαιρεθούν ολοκληρωτικά είτε στην θέση τους να τοποθετηθούν μεγάλες σχάρες εξαερισμού του εδάφους.
6). Ασφαλτοστρώσεις. Λόγω του ότι πολλά αιωνόβια δένδρα εφάπτονται δρόμων θα ήταν προς το συμφέρον του ριζικού συστήματος των δένδρων να αφαιρεθεί πλήρως η άσφαλτος και στην θέση της να τοποθετηθούν σε κάποια απόσταση από το έδαφος ξύλινες ή μεταλλικές ράμπες διέλευσης των οχημάτων, έτσι που να επιτυχγάνεται ο εξαερισμός του εδάφους.
7). Πυρκαγιές. Εξαιτίας του υψηλού κινδύνου καταστροφής αιωνόβιων δένδρων από πυρκαγιές το Τμήμα Δασών και τα Κοινοτικά Συμβούλια οφείλουν να δημιουργούν αντιπυρικές ζώνες γύρω από τα δένδρα, στο βαθμό ασφαλώς που το επιτρέπει η μορφολογία του εδάφους.

Αδιαφορία
Ενδεικτική είναι η περίπτωση μεγάλου αριθμού αιωνόβιων δένδρων, που ενώ το Τμήμα Δασών τα έχει έγκαιρα υποδείξει στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως από τον Μάϊον του 2006 (!!!), αυτά εξακολουθούν να μην τυχγάνουν καμίας συντήρησης και προστασίας, εξαιτίας της γραφειοκρατίας, της ολιγορίας και κυρίως της αδιαφορίας που επικρατούν στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως.
Παρόλες τις φιλότιμες και συνεχείς προσπάθειες εκ μέρους του Τμήματος Δασών και των δασοπόνων του τομέα διατήρησης και συντήρησης των αιωνόβιων δένδρων, δεκάδες δένδρα δεν μπορούν να τύχουν της πρέπουσας συντήρησης και προστασίας, καθώς από τον Μάϊον του 2006 και μέχρι σήμερα (Δεκέμβριος 2008) δεν έχουν κηρυχθεί σε διατηρητέα σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου.
Η ολιγορία του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως μπορεί να χαρακτηριστεί μόνο εγκληματική και είναι ενδεικτική της περιβαλλοντικής χρεωκοπίας που επικρατεί στους κόλπους της δημόσιας υπηρεσίας.

Γελοιότητες
Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά μια αιωνόβια Χαρουπιά στο χωριό Αργάκα της Πάφου. Η συγκεκριμένη Χαρουπιά είχε κηρυχθεί βάση Υπουργικού Διατάγματος σε Μνημείο της Φύσης, το οποίο στη συνέχεια ανερέθηκε (!!!) για να εξυπηρετηθεί συγκεκριμένη εταιρεία ανάπτυξης γης. Η δικαιολογία από τους αρμοδίους απλή και σκανδαλώδης. Σε μια έκταση 50 οικοπέδων, το μοναδικό σημείο από το οποίο θα γινόταν η διάνοιξη δρόμου ήταν το σημείο που βρισκόταν η αιωνόβια Χαρουπιά. Φταίει ασφαλώς το δένδρο που δεν είχε την προνοητικότητα να φυτρώσει κάπου αλλού.
Για να το πούμε ορθότερα: προνομιακή θέα οικοπέδου = αυξημένη αξία.

Διαπλοκές
Στο χωριό Λάσα της Πάφου υπάρχει ένα μοναδικό δρυόδασος στην τοποθεσία "Παλαιό Πηγάδι", από το οποίο βάση Υπουργικού Διατάγματος κηρύχθηκαν ως προστατευόμενοι 25 δρύες και 1 περνιά. Η έντονη οικιστική ανάπτυξη που παρατηρείται στην περιοχή έχει θέσει σε άμεσο κίνδυνο αιωνόβια δρυόδενδρα τα οποία δεν τελούν υπό καθεστώς προστασίας αλλά και γενικότερα την αισθητική και οικολογική σημασία του δρυόδασους.
Ενδεικτικό είναι το ότι οι μπουλτόζες συγκεκριμένης εταιρείας ανάπτυξης γης πραγματοποίησαν εκσκαφή σε απόσταση ενός μόλις μέτρου από τον κορμό αιωνόβιας δρυός (τεμάχιο αρ. 208 του Φ/Σχ.35/55) και σύμφωνα με τις επιτόπιες διαπιστώσεις του Τμήματος Δασών παραβίασαν τους όρους της πολεοδομικής και οικοδομικής άδειας.
Το θλιβερό στην όλη υπόθεση είναι η στάση του Κοινοτικού Συμβουλίου Λάσας (και μερίδας κατοίκων) οι οποίοι έφτασαν στο σημείο να ζητούν μέχρι και άρση του Υπουργικού Διατάγματος προστασίας, προφανώς για να μπορούν να τσιμεντώσουν με την ησυχία τους την περιοχή, ενώ προσπάθησαν ακόμη να συγκαλύψουν και παρατυπίες. Το πλέον ανησυχητικό είναι όμως η στάση της Επαρχιακής Διοίκησης Πάφου η οποία λίγο ή πολύ προέβηκε σε άστοχες και άτοπες παραστάσεις που αγγίζουν τα όρια του ψεύδους, προφανώς για να συγκαλύψει τα κακώς τεκτενόμενα στην περιοχή της Λάσας.
Το ότι υπάρχει ακόμη το δρυόδασος της Λάσας το οφείλουμε στην ευαισθησία και τις ενέργειες της κ. Rionagh Walker, του βουλευτή κ. Γιώργου Περδίκη και του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών.

Copyright © Ομάδα Προστασίας Αιωνόβιων Δένδρων.